Financiering is voor ondernemers essentieel om te kunnen ondernemen. Dat geldt des te meer na de coronacrisis, die veel ondernemers hard heeft geraakt. Een optimale toegang tot financiering is dus van vitaal belang. Het kabinet heeft als gevolg van corona ondernemers op verschillende manieren ondersteund: met directe steun om vaste lasten en loonkosten te compenseren en indirect door het stimuleren van bedrijfsfinanciering door o.a. garanties op overbruggingskredieten.
Ondernemers hebben niet alleen financiering nodig voor hun dagelijkse bedrijfsactiviteiten, maar ook om te kunnen investeren en innoveren. Een goed werkende mkb-financieringsmarkt is daarvoor belangrijk. De VSK blijft zich daarbij inzetten om de toegang tot financiering via kredietunies voortdurend te verbeteren en verder te stimuleren.
Hoe gaan we het kredietunieconcept met de VSK verder uitbreiden?
De kernvraag of de VSK als voorbeeld van een belangenorganisatie van de regionale of sectorale “Mkb-Near Bank met een duidelijke laagdrempeligheid” – zeker met het oog op bestaand en voorgenomen kabinetsbeleid..- binnen het huidige financieringslandschap van toegevoegde waarde kan zijn om de toegang voor ondernemers tot kredieten te verbeteren.
Kredietunies hebben een grote impact op het mkb
Onze zelfanalyse is gericht zijn op de (middel)lange termijn, omdat de knelpunten rondom externe financieringsbehoefte van het mkb al voor de coronacrisis bestonden en ook toen kredietunies al het verschil konden maken t.o.v. banken en andere financiers.
De knelpunten voor de behandeling van kleine kredieten zoals de VSK deze in kaart heeft gebracht zijn:
(1) de lage rendabiliteit van kleine kredieten,
(2) verminderde persoonlijke dienstverlening door automatisering van kredietaanvragen (3) gebrek aan overzicht van de financieringsmarkt bij ondernemers, (4) informatie-asymmetrie en het ontbreken van gestandaardiseerde data voor kredietbeoordeling en (5) gebrek aan onderpand en eigen vermogen
We zien dat ook het ministerie van EZK deze verschillende knelpunten erkend. De meeste beleidsmaatregelen houden hier reeds in meer of mindere mate rekening mee, ze voeren ook wel al langer beleid om het mkb te ondersteunen bij het verkrijgen van financiering, maar er is veel overlap en geen echte aansluiting.
Onze aanbeveling
De V.S.K. beveelt aan om pas met nieuwe beleidsinitiatieven te beginnen wanneer vooraf onomstotelijk vaststaat dat zij een meerwaarde hebben ten opzichte van het bestaand beleid voor de mkb-financieringsmarkt. En mocht er toch een nieuw beleidsinitiatief of uitbreiding van bestaand beleid komen, sluit dan zo goed mogelijk aan bij de bestaande infrastructuur. Onze overheid moet ( met de non-bancaire markt) daarbij als uitgangspunt nemen dat ondernemers vaak zowel financiering als advies zoeken. De in het vorige kabinet veelbesproken oprichting van een mkb-bank is volgens de VSK een minder voor de hand liggende route om kleine kredietverstrekking aan het mkb te verbeteren. Het is pas opportuun als duidelijk sprake is van marktfalen en dat is niet aan de orde. De VSK meent dan ook dat de kredietunies duidelijk voorzien in een leemte van de kleine kredietverstrekking voor het mkb en daarin blijvend kan worden ondersteund door EZK.
Bestaande kredietuniemogelijkheden om de kleine kredietverlening aan het mkb te verbeteren worden nog niet volledig benut. Hierbij geven we aan om vooral overheidsmaatregelen te overwegen die gericht zijn op verdere opschaling van kredietunies en op ondersteuning naar de professionalisering van de bestaande kredietunies. Een gedeelde data-infrastructuur ( ook voor andere non-bancaire financiers) zal tot kostenreductie en betere risico-inschattingen leiden en helpt tegen de versnippering en voor ondernemers slechte vindbaarheid van de kredietunies .
Als bovengenoemde opties binnenkort vertaald worden naar concrete beleidsvoorstellen ( n.a.v. de motie Amhaouch), dan is wellicht verder (economisch) onderzoek nodig naar de opbrengsten en kosten van het hierin naar voren schuiven van de bestaande kredietunie-opties en naar de effecten van deze specifieke kredietunie-optie op de marktordening in de kredietverleningssector.
De VSK verzoekt dus ook het kabinet de oprichting van een fonds in het algemeen voor alternatieve mkb financiers , dan wel voor kredietunies in het bijzonder, te versnellen. Kredietunies bieden al jaren verschillende vormen van schuldfinanciering aan ondernemers en wij kennen verschillende uitdagingen, waaronder het verkrijgen van funding.
Partijen als Invest-NL en het EIF kunnen nog actiever de kredietunies ondersteunen, zodat er ook via deze weg meer kapitaal beschikbaar komt voor groeibedrijven. Hierdoor verkrijgen VSK kredietunies meer slagkracht om leningen te verstrekken aan ondernemers en kunnen zij een aantrekkelijk alternatief bieden voor bancaire financiering. Zo zorgen we voor een divers financieringslandschap.
In de afgelopen conronacrisisjaren heeft de Kamer van Koophandel met de coronahelpdesk enorm veel ondernemers bereikt en geholpen. De Financieringsdesk doet dit specifiek voor ondernemers die op zoek zijn naar financiering en veel ondernemers gingen in eerste instantie naar een bank voor financiering. Als ze die daar niet verkrijgen, kunnen banken een ondernemer ( wellicht binnenkort verplicht) doorverwijzen naar een andere (alternatieve) financier zoals een kredietunie.
De gedragscode “Kleinzakelijke financiering” van de banken geeft aan dat de banken een ondernemer doorverwijzen als dit naar hun oordeel voor de ondernemer toegevoegde waarde heeft en dus in het belang is van de ondernemer. De VSK heeft echter langs deze weg maar sporadisch verzoeken gekregen en we kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat deze gedragscode gewoonweg niet wordt opgevolgd. De Europese Commissie zal dus met de regering de haalbaarheid van een verplichting voor banken om ondernemers door te verwijzen naar alternatieve financiers bij het afwijzen van de
kredietaanvraag (actieplan Kapitaalmarktunie) moeten onderzoeken. Een gezamenlijk kredietregister kan hierbij bijdragen aan een verbeterde toegang van mkb’ers tot krediet.
Een kredietregister kan de informatieasymmetrie structureel verkleinen, hetgeen een belangrijk knelpunt in de kredietverstrekking op zou lossen. Een kredietregister is een stap naar een gedeelde data-infrastructuur, met als doel kostenverlaging.
Door het gebruik van de garantieregelingen zoals de BMKB(-c) en KKC daalt het risico voor de financier op het krediet en daarmee veelal ook (voor met name de alternatieve financiers) de fundingkosten. Financiers zijn eerder bereid om krediet te verstrekken wanneer er gebruik wordt gemaakt van een dergelijke regeling. Dit maakt financiering toegankelijker en goedkoper voor ondernemers. We zien dat de garantieregelingen al goed werk deden, maar er kan ook in de toekomst meer en beter gebruik van worden gemaakt.
Dit kabinet zal dan ook met de huidige inzet en aanvullende mogelijkheden verdere beleidskeuzes kunnen overvegen die mijns inziens voldoen aan hetgeen de VSK voor ogen heeft, namelijk het verder verbeteren van de financiering aan mkb-ondernemingen.
Bovenal dienen deze beleidskeuzes natuurlijk in het licht te worden bezien van de huidige financiële situatie (hoge schulden en uitholling van het eigen vermogen), waarin een deel van het mkb zich nu bevindt als gevolg van de coronamaatregelen. Met vele andere deskundigen wil ook de VSK aangegeven dat voor herstel een rijker en gevarieerder financieringslandschap nodig is.
Met de Kredietunies voorop!