Opmerking vooraf van het VSK bestuur:
We merken op dat wereldwijd, waar passende toezichtskaders worden aangenomen, de kredietverenigingen opmerkelijk succesvol zijn in het onder toezicht bieden van inclusieve economische (groei-) financieringen voor het mkb. We hopen dat de EU doorgaat op haar huidige pad van het afstemmen van de Europese verordeningen op de specifieke en reeds aanwezige lidstaat-regelgeving voor kredietverenigingen in het algemeen en de bestaande WtK regelgeving in het bijzonder.
Inleiding:
Op 20 oktober 2020 is de verordening Europese crowdfundingdienstverleners voor bedrijven (2020/1503) gepubliceerd (CSPR). De verordening is van kracht per 10 november 2020 en trad op 10 november 2021 in werking in de EU-lidstaten. De CSPR is onderdeel van de Kapitaalmarktunie waarbij gestreefd wordt naar harmonisatie van de EU-kapitaalmarkten. Bestaande crowdfundingpartijen in Nederland moeten per 10 november 2022 beschikken over een vergunning om hun crowdfundingdienstverlening te kunnen voortzetten. Deze vergunning kan worden aangevraagd bij de AFM. Een EU-verordening heeft rechtstreekse werking en zal niet hoeven te worden geïmplementeerd in Nederlandse wetgeving. De CSPR streeft maximale harmonisatie na. Op deze manier wordt zoveel mogelijk gewaarborgd dat in alle EU-landen dezelfde regels gelden voor crowdfundingdienstverleners.
Een aantal punten in de verordening worden door ESMA verder uitgelegd in de zogeheten Regulatory Technical Standards (RTS). Voorbeelden hiervan zijn regels rondom het klachtenreglement, het business continuity plan, de belangenverstrengelingregeling, de vergunningaanvraag en de toelatingskennistest voor niet-ervaren beleggers.
Omschrijving Crowdfundingsdiensten
Onder een crowdfundingsdienst wordt verstaan het matchen van een financieringsbehoefte van een MKB-projecteigenaar met de wil om deze financiering te verstrekken via de crowd. Dit kan door middel van het faciliteren van het verstrekken van leningen of het uitgeven van effecten. Bij effecten gaat het om ontvangst en doorgifte van orders bij (het uitgeven van) effecten en de plaatsing daarvan zonder plaatsingsgarantie. Een crowdfundingproject bedraagt maximaal 5 miljoen euro berekend over 12 maanden. Bij het faciliteren van het verstrekken van leningen bestaat de mogelijkheid voor de crowdfunder om tevens portfoliomanagement met betrekking tot de leningen aan te bieden aan de belegger. Dit kan bij de vergunningaanvraag worden aangegeven of op een later moment. De crowdfundingdienstverlener dient hier de juiste kennis en processen voor te hebben. Onder crowdfundingdiensten valt expliciet niet het voorzien in een financieringsbehoefte van consumenten (consumptief krediet).
Vergunning
Voor zowel het aanbieden van financiële instrumenten als het aanbieden van leningen via een platform is een vergunning vereist. Voor het verlenen van de vergunning worden een aantal zaken getoetst zoals de betrouwbaarheid en geschiktheid van de bestuurder(s), het eigen vermogen, de belangenverstrengelingregeling, de klachtenregeling en de instapkennistest voor niet-ervaren beleggers. Ook zal de bedrijfsvoering worden getoetst op de transparantie-eisen ten aanzien van de belegger en op het beoogde zorgvuldigheidsniveau ten aanzien van de projecteigenaar. Ook zal de crowdfundingdienstverlener regelingen treffen en handhaven om ervoor te zorgen dat betalingen lopen door middel van betaaldienstverleners.Op basis van de vergunning kan de crowdfunder zijn diensten ook in de andere EU-lidstaten aanbieden.
https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-consults-regulating-crowdfunding
Beleggersbescherming
Een belangrijke reden voor de totstandkoming van de verordening is uniforme beleggersbescherming in de EU-lidstaten. Zo wordt zoveel mogelijk gewaarborgd dat de belegger die in een crowdfundingproject wil investeren weet wat het project inhoudt, wat de vooruitzichten zijn en welke risico’s zijn verbonden aan het specifieke project. Zo dient voor ieder project een gestandaardiseerd ‘blad met essentiële beleggingsinformatie’ te worden geschreven. Op basis van deze informatie zal de belegger een gewogen beleggingsbeslissing kunnen nemen.
Ook zullen niet-ervaren beleggers een toelatingskennistest inclusief een simulatie van het potentiële verlies dat gedragen kan worden door de niet-ervaren belegger bij de aanmelding doen bij aanmelding bij de crowdfundingdienstverlener. Op basis hiervan kan de crowdfundingdienstverlener een advies geven of het beleggen in crowdfundingprojecten met de daarbij behorende risico’s voldoende wordt begrepen door- en dus geschikt is voor- de niet-ervaren belegger. Ten aanzien van de projecteigenaar wordt van de crowdfundingdienstverlener verwacht dat hij het kaf van het koren scheidt. Zo zal de crowdfundingdienstverlener bijvoorbeeld nagaan of de projecteigenaar een strafblad heeft.
Omschrijving Kredietuniediensten
Overheid, overheidsinstellingen, initiatiefnemers en de politiek hebben sinds 2013 onderzoek gedaan, wetgeving voorbereid en ingevoerd om de specifieke positie van kredietunies te bepalen. Dit om te voorkomen dat zij niet in strijd handelen met de Wet op het financieel toezicht (Wft).
N.B.: Dit onderzoek resulteerde uiteindelijk na drie jaar nader onderzoek in binnen -en buitenland in de uiteindelijke Wet toezicht Kredietunies (WtK)
Verschil tussen de Bank, Crowdfunder en een Kredietunie
Voor kredietaanvragers is het vaak niet duidelijk genoeg wat het onderscheid is tussen een bank, crowdfunders en kredietunies. Natuurlijk zijn banken, crowdfunders en kredietunies beide financiële instellingen die vergelijkbare diensten aanbieden (bedrijfsleningen en bedrijfshypotheken). Een bank en crowdfunders zijn er voor particulieren en ondernemers, een kredietunie is er alleen voor ondernemers.
Het belangrijkste verschil van een bank en crowdfunders met een kredietunie is echter dat “de klanten” van een kredietunie allemaal lid zijn van de kredietunie en zij daarmee ook eigenaar zijn van de instelling. Een bank of crowdfunder is een bedrijf met aandeelhouders en net als de meeste bedrijven streeft een bank of crowdfunder ernaar de winst voor haar aandeelhouders te maximaliseren en geeft een klant geen directe invloed in het te volgen beleid.
Een kredietunie is een coöperatieve – en not-for-profit – instelling die eigendom is van haar ondernemersleden (geldgevende en kredietnemende ondernemers). Zij verkiezen democratisch een raad van bestuur. Kredietunies hebben de expliciete opzet zich te richten op de behoeften van haar ondernemersleden en proberen om tegen redelijke tarieven bedrijfskredieten voor andere ondernemers te verstrekken. Overgebleven geld na uitgaven en reserves wordt teruggegeven aan de leden in de vorm van lagere kosten, lagere debetrentetarieven, hogere stortingsrendementen (dividenden) en gratis diensten. Kredietunies zijn relatief nieuwer in vergelijking met banken, omdat het vroegst bekende bewijs van hun bestaan dateert uit 1852.
Het oprichten van een kredietunie door ondernemers
Kredietunies worden door groepen MKB ondernemers opgericht, die het belang van de bedrijfstak, hetzij de regio, of de stad inzien en die bereid zijn vrijwillig initiatief te nemen.
Hier ligt direct al het wezenlijke verschil tussen crowdfunders en een kredietunie. De ondernemers en hun kredietnemers zijn als lid “eigenaren” van de kredietunie. Bij een crowdfunder is het een particulier die bij een instelling een investering doet waar hij geen eigenaar van is en uit dien hoofde dan ook beschermd moet worden door de nieuwe verordening en de WfT.
Wat zijn dan de oprichtingsstappen van een kredietunie?
- de ondernemers verenigen zich in een initiatiefgroep
- deze initiatiefgroep meldt zich aan bij De Vereniging Samenwerkende Kredietunies (VSK)
- samen met de VSK wordt een vooronderzoek gestart om te bepalen of er bij kredietvragers en geldgevers voldoende draagvlak is voor de oprichting van een kredietunie
- vervolgens wordt voor de kredietunie i.o. met de VSK een businessplan opgesteld, inclusief financiële prognoses
- Bij een positieve uitslag van vooronderzoek en businessplan wordt:
- een voorlopig bestuur gekozen
- in overleg met de VSK aan de formaliteiten (statuten, reglementen, ledenadministratie, toelatingseisen nieuwe leden, randvoorwaarden, contracten, administratie, toezichteisen, kredietproces, deelname aan de ICT acceptatie- en kredietverwerkingsbackbone “Mijn kredietunie.nl”, regels bedrijfsvoering) voldaan
- een uitvoerings- en actieplan opgesteld
- een oprichtingsvergadering voorbereid
- de bereidheid bij leden getoetst om middelen ter beschikking van de kredietunie te stellen
- geïnventariseerd welke concrete kredietaanvragen er zijn
- de kredietunie bij Notariële akte opgericht
- Het voorlopig bestuur krijgt vervolgens de opdracht een eerste Algemene Leden Vergadering voor te bereiden waarin het eerste bestuur wordt gekozen.
Deze oprichtingsstappen geven ook hier wederom aan dat er een wezenlijk verschil is in “awareness” tussen de particuliere investeerder die in een crowdfunddienstverlener een kleine investering vanf €500 kan doen en de ondernemer die als (gecreend) lid met gemiddeld grotere bedragen investeert in zijn eigen kredietunie.
Vergunning
Om “opvorderbare gelden” te mogen aantrekken en bewaren is in Nederland een bankvergunning nodig. Op1 januari 2016 werd de Wet Toezicht Kredietunies in Nederland van kracht, nadat ook de Europese Commissie het groene licht gaf. Hierdoor kunnen kredietunies tot op heden zonder toezicht van DNB en van de AFM “opvorderbare gelden” aantrekken tot een bedrag van € 10 miljoen. Daarboven vindt verlicht toezicht plaats, boven € 100 miljoen is een bankvergunning nodig.
Het bestaande toezicht op de Nederlandse kredietunies kent daarmee een afzonderlijke en speciale positie die uitstekend werkt en ook binnen de Europese regelgeving kan blijven functioneren.
De kredietunies kunnen dan ook alleen al om die reden niet gerekend worden tot de partijen die crowdfunding-dienstverlening aanbieden.
Governance
Op 1 januari 2011 trad de Beleidsregel deskundigheid https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2010/dec/beleidsregel-deskundigheid in werking voor beleidsbepalers van ondernemingen die onder de Wft vallen. De persoonlijke integriteit van beleidsbepalers maakt deel uit van de integriteit van de financiële sector. Om deze persoonlijke integriteit te waarborgen wordt elke beleidsbepaler getoetst op betrouwbaarheid. Kredietunies kozen ervoor om de internationaal aanvaarde regels van interne en externe Governance te volgen naast een internationaal door kredietunies aanvaarde gedragscode (WOCCU-richtlijnen) .
Op 16 Januari 2013 hebben DNB en de Autoriteit Financiële Markten een “standpuntenbrief” geschreven, waardoor het o.m. voor kredietunies mogelijk gemaakt werd de beoogde bedrijfsactiviteiten te starten, mits de benodigde financiering bij de leden van kredietunies wordt aangetrokken via de uitgifte van perpetuele ledencertificaten (PLC’s) of perpetuele obligaties. Zie: standpuntenbrief-afm-dnb-16-januari-2013-2 . Deze PLC’s zijn in hun aard “niet opvraagbare” gelden en hierdoor vielen/vallen kredietunies niet onder de werking van de Wet Financieel Toezicht (WFT).
Initiatiefvoorstel Tweede Kamer
Kamerleden Agnes Mulder en Eddy van Hijum wilden mogelijkheden om kredietunies meer ruimte te geven bij het aantrekken van spaargeld. Op 25 mei 2013 liet CDA Tweede Kamerlid Eddy van Hijum in een interview met de Telegraaf weten:
“Op dit moment is het lastig om een kredietunie op te richten omdat deze door de Nederlandsche Bank niet eenvoudig als besloten kring worden erkend. Als een kredietunie niet als dusdanig wordt erkend dan geldt deze als een financiële instelling waarvoor een bankvergunning nodig is.”
Het CDA wilde dan ook wettelijk verankeren dat kredietunies altijd erkend worden als een besloten kring ,zodat zij zonder toezicht van DNB aan de slag kunnen. Er waren genoeg voorwaarden verbonden aan de oprichting van een kredietunie om de kwaliteit ervan te waarborgen. Zo is een kredietunie altijd een coöperatie zijn waarbij de leden inspraak hebben. “Leden stappen vrijwillig in. Intern moet de organisatie transparant zijn. De ervaring leert dat leden elkaar echt kennen en daardoor houdt men ook goed een vinger aan de pols.
Op 12 juli 2013 diende Eddy Van Hijum samen met collega Kamerlid Agnes Mulder een initiatief voorstel in bij de Tweede Kamer. Dit moest het kredietunies gemakkelijker maken om (met spaargeld uit de eigen kring van mkb ondernemers)om de benodigde fondsen aan te trekken.
Zie: 20140225 Wetsvoorstel toezicht kredietunies .
Het Ministerie van Financiën bood aan op het opstellen van een initiatiefwet ambtelijk te ondersteunen. Inhoudelijke bijdragen werden namens kredietunies geleverd door dr. H. O. Ch. R. Ruding, Dr. J. Vis MBA (Talanton), mr. E.J.H (Esther) Vis-Osendarp (CLCS) en Michael Edwards (World Council of Credit Unions).
Het eerste concept Wet Toezicht Kredietunies
Eind februari 2014 werd de eerste versie van dit wetsvoorstel met belanghebbenden in de sector besproken. De kredietunies in Nederland weren als volgt gepresenteerd:
Een kredietunie is geen bank, schept geen geld en richt zich niet tot het publiek om “opvorderbare gelden” aan te trekken. Een kredietunie werkt alleen met het eigen geld van de leden, mag geen vreemd vermogen aantrekken (zoals de banken dit wel doen) , houdt zich uitsluitend bezig met sparen en lenen en dient een liquiditeitsbuffer te hanteren van 20% van de toevertrouwde middelen. Zij is veeleer een “not for profit” coöperatieve kredietvereniging met een besloten karakter, van, voor en door MKB ondernemers, die met de door de leden toevertrouwde middelen krediet verstrekt aan kredietvragende leden uit eigen kring.
Dit kredietunie- systeem, zoals wij dat voor Nederlandse MKB ondernemers hebben ontwikkeld is uniek in de wereld. Nederland is het enige land waar kredietunies niet toegankelijk zijn voor consumenten, maar uitsluitend voor MKB ondernemers. De in andere landen geldende toezicht regimes zien vooral op bescherming van consumenten die lid zijn/worden van een kredietunie.
N.B.: Hier ziet u als lezer al direct het duidelijke verschil weergegeven ten opzichte van crowdfunders. Zij werken met particulieren en vallen daardoor dan ook onder het toezichtskader van de AFM.
MKB ondernemers zijn gewend dagelijks risico’s te beoordelen in de uitoefening van hun eigen bedrijf en weten veelal hoe groot die risico’s zijn; het toezicht wordt uitgeoefend door de markt, die bepaalt of hun ondernemingsrisicobeoordeling juist is. Als zij een verkeerd besluit nemen, zullen afnemers hun producten of diensten niet meer kopen. Als zij besluiten om hun spaargeld in een (gemeenschappelijke) kas van een kredietunie te storten en daarmee krediet te gaan verlenen aan andere ondernemers, realiseren zij zich dat zij risico lopen en dat wanneer het onverhoopt mis zou gaan met de kredietunie, zij hun geld kwijt zijn.
Zij weten daarnaast dat kredietunies geen beroep kunnen doen op het depositogarantiestelsel en dat er geen enkel beroep mogelijk is, ook niet op de overheid, die eventuele schade te verhalen, anders dan op elkaar en op hun medeleden aan wie zij krediet hebben verstrekt.
Hier ligt ook het antwoord besloten op de vraag of bancair toezicht op deze kredietunies nodig en gerechtvaardigd is, louter omdat het onder zich hebben van hun eigen “opvorderbare gelden”, de Wet financieel Toezicht raakt.
Het uiteindelijke wetsontwerp (en daarmee later de wet) heeft duidelijk rekening gehouden met de “geinstitutionaliseerde en coöperatieve” zelfredzaamheid, die ten grondslag ligt aan de internationale kredietunie- beweging of zoals men het in Engeland verwoordde:
“The unique characteristics of credit unions reduces the information asymmetry that is prevalent in credit making decisions, enabling them to provide loans where other financial institutions cannot. This makes them a potential tool in the fight against financial exclusion. The self-help principles that underlie the credit union movement have led to credit unions being considered by policy makers in the UK, as vehicles that can be used to combat financial exclusion. In light of this, many initiatives have been undertaken to succesfully promote credit unions“
Het WtK toezichtregime kan daardoor veel gematigder zijn dan in andere landen en daarmee ook het in de voorgestelde EU verordening geformuleerde AFM-toezichtsregime
Daarnaast:
Lidmaatschap
Om lid te kunnen worden van een kredietunie, moet het aspirant-lid een aanvraag indienen om deel te kunnen worden van de “common bond” de lotsverbondenheid, die binnen de kredietunie essentieel is, ook om het kredietrisico te spreiden en te beperken. Als er leden zijn die een aspirant-lid niet vertrouwen (ballotage), dan kan zo’n aspirant lid geen lid worden. Dit is een meer omvattend soort “customer due diligence” dan banken in Nederland hanteren. Bovendien, zonder een door de kredietunie verplicht aan te wijzen ondernemerscoach krijgt een kredietnemer geen krediet van de kredietunie.
Zorgplicht
De echte en feitelijke zorgplicht zit ook in coaching: de coach (een geldgevende MKB ondernemer en ook lid van de kredietunie), die namens de kredietunie het relatiebeheer voert, overziet continu of een krediet-nemend lid verantwoorde risico’s neemt. Het is zijn/haar eigen belang en in het belang van alle leden van de kredietunie dat kredietnemende leden zich aan de regels en afspraken houden. Bovendien wordt door dit coaching-systeem kennis en ervaring overgedragen van ervaren geldgevende ondernemers aan startende ondernemers. Aan zo’n zorgplicht kunnen de banken niet meer voldoen, omdat het relatiebeheer voor kleine kredieten veel te duur is geworden.
Integriteit
Het toezicht dat wenselijk is, betreft de integriteit en deskundigheid van het bestuur van een kredietunie. Het is in het belang van de sector dat kredietunies bestuurd worden door integere en deskundige bestuurders. In het door ons ontwikkelde kredietuniemodel zit minimaal een ex-bankier met ervaring in MKB kredietverlening in het bestuur en/of in de kredietcommissie. Wij hebben een degelijk en transparant geautomatiseerd kredietproces ontwikkeld, waardoor kredietunies op een veilige en verantwoorde manier krediet kunnen verlenen.
Systeemrisico
Omdat kredietunies niet zoals bij de Rabobanken kruislings met elkaar verbonden zijn, is er geen systeemrisico. Als een kredietunie onverhoopt om zou vallen, is dat jammer voor haar leden, maar er is geen onderlinge financiële afhankelijkheid, dus ook geen sprake van een systeemrisico.
Definitie Kredietunie:
De huidige WtK is duidelijk over de definitie van een kredietunie. Wij bevelen aan om deze onderstaande definitie te hanteren die aansluit bij internationaal geaccepteerde definities, zoals:
- het in ontvangst nemen van opvorderbare gelden van haar leden, die op grond van hun beroep, bedrijf, of vestigingsplaats zijn toegelaten tot het lidmaatschap van de coöperatie, en
- het voor rekening van de coöperatie verrichten van kredietuitzettingen aan de leden, die het krediet aanwenden voor de uitoefening van hun beroep of bedrijf.
Kredietunie: een coöperatieve kredietvereniging van ondernemers, zonder winstoogmerk met zetel in Nederland, die haar bedrijf maakt van:
Ten aanzien van de structuur van kredietunies zijn de volgende prudentiële regels opgenomen:
- waar ieder lid van de coöperatie, onafhankelijk van het door hem of haar opgenomen, of toevertrouwde bedrag, één stem heeft in de Algemene Ledenvergadering en zich verkiesbaar kan stellen voor een bestuursfunctie.
- waar het bestuur onbezoldigd is en toeziet op naleving van Gedragsregels, Governance en Compliance.
Op 27 januari 2015 werd het ontwerp van de wet door de CDA en PvdA fracties ter behandeling aangeboden aan de Tweede Kamer: Voorstel van wet van de leden Agnes Mulder en Nijboer tot wijziging van de Wet op het financieel toezicht en enkele andere wetten met het oog op een regelgevend kader voor kredietunies (Wet toezicht Kredietunies) ziet u hieronder ter adstructie toegevoegd.
33949 Nota naar aanleiding van het Verslag
33949 2e Nota van Wijziging
De WtK is op 23 februari 2015 in de Tweede Kamer behandeld en unaniem goedgekeurd.
20140225 Wetsvoorstel toezicht kredietunies .
Zie ook https://www.dekredietunie.nl/wet-toezicht-kredietunies-in-tweede-kamer-aangenomen/ ; Persbericht WTK-240315; Press Release ASCU-240315
Op 28 maart 2015 vond behandeling plaats in de Eerste Kamer.
Hier werd de wet ook unaniem goedgekeurd.
Persbericht-Press release WTK-280415
Opnemen van een Reikwijdtebepaling in de WFT ?
De beoogde grenzen voor toezichthouders en de zwaarte van het voorgestelde toezicht werken prohibitief. De op 20 oktober 2020 voorgestelde verordening Europese crowdfundingdienstverleners heeft in haar uitwerking echter niet in ogenschouw genomen dat kredietunies onder de WtK vallen en werken volgens het principe van “full reserve banking” en dat de toevertrouwde middelen louter bestaan uit het eigen geld van de leden. Er is daarom van enig systeemrisico geen sprake, er is derhalve ook geen zwaar DNB (of AFM) toezicht nodig.
De aard van een kredietunie rechtvaardigt een andere behandeling in wet- en regelgeving
De voorgestelde crowdfundingregelgeving kan dan ook niet van toepassing verklaard worden op de kredietunies. Er moet daarom expliciet gevolg worden gegeven aan de WtK en blijvende ruimte worden gecreëerd voor kredietunies (met een beperkte omvang tot 10 miljoen euro) middels een reikwijdtebepaling.
Parallel hieraan dient op Europees niveau te worden bewerkstelligd dat Nederland voor de Nederlandse (WtK-) kredietunies – in elk geval van een beperkte omvang – geen, hetzij een lichter toezichtregime als lidstaat van toepassing mag verklaren.
[1]An investigation into the link between Credit Union Characteristics, Location and their success, Ann-Marie Ward and Donal G. MCkillop, Cirec 2005. Published by Blackwell Publishing Ltd, 9600 Garsington Road, Oxford OX4 2DQ, UK and 350 Main Street, Malden, MA 02148, USA.
Het Advies van de Raad van State
De Raad van State bracht op 22 augustus 2014 een advies uit (zie: Advies W06.14.0182/III). Kredietunies hebben op dit advies commentaar geleverd en toonden uiteindelijk aan dat het ontwerp van de WtK in al zijn behoudendheid kon worden ingediend. De Raad kreeg uiteindelijk genoeg inzicht en argumenten aangereikt ten aanzien van de probleemanalyse.
Nut en noodzaak van kredietunies in de uiteindelijk door de ons voorgestelde vorm voor het oogmerk waarop zij zouden moeten worden opgericht, zijn in de toelichting van het ontwerp aangetoond. De oorzaken voor het verschijnsel dat onze banken aan het mkb geen of nog maar mondjesmaat krediet verlenen zijn inderdaad complex en zeker niet eenduidig of eenvoudig. Maar de toentertijd aangehaalde en gebruikte SER-analyse (SER Rapport financiering-MKB 011014) voorzag ook in de informatie om de kredietunies een bijzondere positie in/onder de WtK te geven.
Ook grootbanken aanvaarden de kredietunies inmiddels al jaren als een complementair instrument.
Zie hiervoor het financieringskompas zoals prof.P. Duffhues dat toentertijd schreef (MAB artikel Kredietunies oct 2014 8810-09-4 Piet Duffhues (3)),
De rechtspolitieke kant
Waar ‘the proof of the pudding is in the eating’, is het gebleken dat het toentertijd (maar door de huidige coronacrisis weer opnieuw zeer actueel) gesignaleerde maatschappelijke probleem mede door de inzet van kredietunies invulling kreeg en kredietunies bijdroegen/bijdragen aan onze participatiesamenleving.
Kredietunies zijn een logisch puzzelstukje tussen crowdfunding en de reguliere baken en verdienen dan ook een aparte behandeling. Een kredietunie is geen tijdelijk, illusoir verschijnsel.
De toezichtsinhoudelijke weg terug naar eigen verantwoordelijkheid van burger en ondernemer is een moeilijke, maar een onomkeerbare. Op allerlei terreinen worden door samenwerkende burgers en ondernemers nieuwe initiatieven ontplooid. Voor de strak gereguleerde financiële sector worden deze initiatieven nu nog gekneveld. Of is het de recente herontdekking van de “common bond”, die angstig maakt, de lotsverbondenheid, de bereidheid om rendement en risico met elkaar te delen?
Of zoals Prof. Dr.Ir Gert van Dijk het ooit formuleerde:
“Gediciplineerd vertrouwen bouwen in een omgeving van georganiseerd wantrouwen”.
Laten we het omdraaien: onze probleemanalyse inzake het ontwerp van de Europese verordening is dat de overheid gedetailleerde voorschriften uitvaardigt en het vertrouwen miskent in het vermogen van ondernemers en hun organisaties om zelf dingen te regelen. Deze tijd ligt onzes inziens ver achter ons.
De huidige WtK: duidelijkheid over wat een kredietunie is en doet.
De WtK schept nu voldoende ruimte voor kredietunies om te groeien. Deze groei zal gemakkelijker plaats kunnen vinden als kredietunies op grond van deze wet gewoon spaargeld kunnen blijven aantrekken om hun kredieten te kunnen financieren, zij het tot een (door ons te laag gevonden..) balanstotaal van € 10 miljoen. Onze voorkeur gaat uit naar een grens van minimaal € 25 miljoen. Grote, snel groeiende kredietunies, die binnen enkele jaren op een balanstotaal van € 10 miljoen hopen uit te komen, hebben aangegeven dat de toezichtskosten, die daarna door De Nederlandsche Bank nv in rekening gebracht zullen gaan worden, te vermeerderen met de kosten die deze kredietunies zelf moeten gaan maken om aan dit toezicht te kunnen voldoen, relatief te hoog zijn in het verdienmodel (not for profit) dat deze kredietunies hanteren.
Wet Toezicht Kredietunies: per 1 januari 2016 van kracht
Op 14 december stuurde Minister Dijsselbloem een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij aankondigde dat de Wet Toezicht Kredietunies per 1 januari 2016 van kracht werd met toestemming van de Europese Commissie (Het wetsvoorstel in de Tweede Kamer werd unaniem aangenomen). Dit betekent dat al bijna zes jaar Kredietunies tot een bedrag van € 10 miljoen spaargeld aan kunnen trekken buiten de toezichtregels van de Autoriteit Financiële Markten, van De Nederlandsche Bank nv en de Europees geldende regels.
De Minister heeft het Besluit toezicht kredietunies gepubliceerd in het Staatsblad. Hierin zijn onder meer de regels voor de integriteit, solvabiliteit van deze nieuwe geldschieters vastgelegd.
Conclusie
Al met al is er zes jaar geleden genoeg onderzoek gedaan en onderbouwing gegeven aan de werking van kredietunies. In deze tijd heeft er zich geen enkele (toezichts-) incident voorgedaan in de uiteindelijke positionering en werkwijze van de kredietunies en zijn er voor vele miljoenen aan kredieten verstrekt. Kredietunies zijn in hun aard en uitwerking compleet verschillend van crowdfundingdienstverleners en verdienen het dan ook om onder de vigerende WtK door te blijven functioneren.
Met bovenstaande outline van de ontstaansgeschiedenis van de (wetgeving aangaande) kredietunies en huidige werking onder de WtK menen we voldoende te hebben aangetoond dat de voorgestelde verordening niet toeziet op de kredietunies.
Hoogachtend,
Het bestuur van de VSK
Zie ook:
Inwerkingtreding_wettelijk_kader_kredietunies
Standpunt_van_de_Commissie (1)
https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/onderwerpen/crowdfunding-overig
https://www.crowdfundmarkt.nl/blogs-over-crowdfunding/crowdfunding-wetten-regels
https://www.euregio.law/wondere-wereld-crowdfunding/
https://www.navigator.nl/thema/1191/wet-op-het-financieel-toezicht-crowdfunding