Ik schreef er reeds twee artikelen in het blad DHA over en we kunnen het niet vaker benadrukken: het MKB heeft een andersoortige kijk op financieren nodig. Anders gaat het goed fout. Ook las ik op linked in een soortgelijke reactie op het recente rapport van het IMF van Dr. Lex van Teeffelen, lector aan de Hogeschool Utrecht. Hij stelt dat “naar schatting 40% van de door Corona getroffen bedrijven nu technisch failliet is. Nog meer vreemd vermogen injecteren is de kwaal verergeren, niet het medicijn”.

Volgens het recente verslag van het IMF zijn achtergestelde leningen ( een leningsvorm waarvan met name de kredietunies in hun werkwijze gebruik van maken.. ) of deelnemingen wel 4 keer meer effectief dan andere vormen van steun! Een meer duidelijke en betere onderbouwing van het Common bond model van Kredietunies (onze letterlijke positieve lotsverbondenheid) hadden we niet kunnen krijgen!

Incrowdfunding

Uiteraard geldt dit voor reeds in de kern levensvatbare bedrijven die nu door de corona beperkingen slecht draaien. Kredietunies investeren natuurlijk niet alleen maar in het afvalputje van de banken. Kredietunies financieren zichzelf door onder hun leden de benodigde funding op te halen middels ledencertificaten en dit geld te storten in de gemeenschappelijke kas waaruit de kredieten via de kredietcommissie worden uitgezet. Incrowfunding noemen we dit ook wel eens. Indien Kredietunies bij het ophalen van deze kredietgelden voor hun kredietunie-kas gaan werven onder hun leden, dan zouden ze nu op zeker meer geld ophalen indien hiervoor ook nog eens fiscaal gunstige regels zouden gelden voor de investeringen in dit risicokapitaal door de leden. Kijk hierbij ook eens naar de opgedane ervaringen in België en Engeland, waarbij de overheid al samenwerkt met kredietunies. Overheid en unie hoeven het dus niet alleen te doen tijdens de reddingsoperatie, maar juist jartenlang daarna nauw samenwerken. Met deze voorbeelden zou je een deel van het niet renderende spaartegoed van de Nederlandse consument alsdan eerder vrij kunnen maken en richting MKB financieringen laten stromen. Met de kredietunie als safe haven, aanlegsteiger, bunkerplaats en als sluis…

Er staan mkb-bedrijven op omvallen.

Ondanks alle steunmaatregelen die ze tijdens de coronacrisis hebben gekregen van de overheid staan er veel bedrijven op omvallen. Alleen met goedgerichte kapitaalsinjecties en coaching kunnen we samen met de overheid voorkomen dat vele, in normale tijden levensvatbare bedrijven kopje-onder gaan en honderdduizenden mensen werkloos raken.

Ook het FD meldt soortgelijk nieuws dat het Internationaal Monetair Fonds al een discussiestuk hebben voorbereid (samen met de Wereldbank). De hoeveelheid faillissementen die zij schatten kan van dezelfde orde van grootte zijn als in de 5 jaar na de kredietcrisis in 2008, Alleen zouden die faillissementen nu geconcentreerd zijn in een veel kortere periode.

Ook zij moeten echter alras constateren dat (overheids-) liquiditeitssteun de solvabiliteitsproblemen niet kan voorkomen. Wanneer de verliezen zich tijdens de lockdown maar blijven opstapelen en de bedrijven blijven lenen om tijdens de opgelegde stilstand door te kunnen gaan met het betalen van huur, vaste lasten en salarissen en daarmee riskeren dat ze insolvent worden, dan loop je gewoonweg op zeker vast. De lening is niet meer in de toekomst terug te betalen. Zeker niet binnen de vaak gestelde veel te korte perioden binnen de overheidsregelingen van 4 of 5 jaar.

Hulptroepen

Wij schatten op basis van korte belronde onder kredietunies dat minimaal 25% van de mkb’ers einde dit jaar met een negatief eigen vermogen komt te zitten. Als dit een golf van wanbetalingen en faillissementen tot gevolg heeft, dan heeft dit ook andere grote macro-economische consequenties. Natuurlijk raakt dit ook de portefeuille van de Kredietunies, maar het raakt ook de banken en crowdfunders hard waarmee de kredietunies vaak de cofinanciering doen. Banken kunnen 2 tot 7 procentpunt van hun bufferkapitaal verliezen en wij moeten als Kredietunies ook op defaults rekenen. Daarbij wordt dat helaas vooral door kleinere mkb-leningen veroorzaakt voor kleinere bedrijven. De markt waarbinnen we van oudsher onze kredietunie-leningen hebben lopen ( gemiddeld tussen de €80.000 en €100.000). We kunnen dit dagelijks horen via de ondernemers die bij kredietunies aankloppen om hulp en ze stellen steeds vaker dat de banken om hun kredietverlening op peil te houden, blijven afwijzen. De mkb-ondernemers, vooral de K ervan, worden vermorzeld tussen de overheidsmaatregelen -die meer de M van het mkb helpen en juist niet de K- en de zich terugtrekkende banken. Zij voelen nu echt dagelijks aan den lijve wat deze ‘credit crunch’ (die al einde vorig jaar ontstaan is..) tot gevolg heeft. Zij komen meer en meer in een neerwaartse spiraal terecht indien de lock-down blijft voortduren.

De Kleine Spaarder en de Kleine Investeerder als soldaat?

In 2020 pleitten de hoogleraren Harald Benink (Tilburg) en Arnoud Boot (Amsterdam) ook al voor kapitaalsteun. Ze stelden voor een Europees fonds voor eigen vermogen op te richten, het European Pandemic Equity Fund. Dat hiermee de negatieve spiraal van meer en meer leningen doorbroken zou kunnen worden, onderschrijf ik.

Als echter diezelfde overheid, banken en institutionele beleggers via een dergelijk vehikel (met honderden miljoenen euro’s stappen ook pensioenfondsen makkelijker in, kleinere bedragen vinden ze al gauw teveel moeite….) delen in het toekomstige succes van de mkb bedrijven als ze er weer bovenop komen, dan wordt het wat wrang voor de kleine spaarder. Die wil namelijk ook wel eens wat meer rendement op zijn bij diezelfde bank gestelde geld…. en krijgt daar niet de (ook fiscale…) mogelijkheid toe.

Of het deelnemen moet via crowdfunding zijn of kredietunies, maar daar denkt men in eerste instantie niet aan. Spaarders die om zich heen kijken zien best wel in hun eigen lokale straatbeeld de retailers en horeca- ondernemingen, waarvan ze weten dat ze in de kern kunnen overleven na de lock-down. Ze investeren liever rechtstreeks in het hen bekende mkb dan via anonieme belastingheffing…Maar dan moet het wel “beloond” worden en niet in de zakken van grote anonieme investeringsvehikels verdwijnen.

Wat je daarmee echter als onbedoelde bijwerking krijgt is dat die voorgestelde “Nieuwe Fondsen” niet in eerste instantie juist crowdfunders en kredietunies helpen- als voorbeeld van Nieuwe Financiers , maar juist de Oude Financiers helpen. Wij komen als Nieuwe Financiers steeds minder makkelijk aan externe funding dan de op de kapitaalmarkt opererende banken. Er is nog steeds geen level playing field ten opzichte van deze falende banken en zolang dit voortduurt voorspel ik geen echte oplossing voor het mkb. Verbeteren we dit niet, dan stevenen we af op een grote financieringsaffaire..

One Stop Help

Er is daarenboven geen centrale instantie waarbij je als (kleine) ondernemer aan kan kloppen voor een Haalbaarheidsonderzoek om je kredietvraag te onderbouwen. Indien een dergelijk noodloket er zou zijn zou dit vele ambtenaren-uren en een te lange time to market kosten. Zelfs het onlangs opgerichte Invest NL o.l.v. Wouter Bos die met veel staatsgeld in kas deze klus met 60 vaste medewerkers niet aankan en blijft steken op 4 aanvragen!  Deze aanvraag was voor een viertal grote bedrijven en niet voor 1 van de vele kleintjes die per case evenveel werk kosten…. Maar goed. Kunnen we aan de “grote stappen snel thuis benadering” van Invest NL een voorbeeld nemen…? Ik wil het graag, maar heb er grote moeite mee.

“Lever de stukken bij dit meldpunt/verwerkingspunt in, beste ondernemer”, zou je willen zeggen. Analyseer ze samen met die centrale instantie, laat je voorzien van een branche-onderbouwde toekomstvisie aangaande het prognosefinancieren en geef de (kapitaals-) behoefte aan en volg de aanbevelingen voor coaching en/of subsidie op, Zet er een overheids-stempel op en ga naar een Nieuwe Financier!”

Want veel ondernemers die wij spreken vragen zich af of het nog wel zin heeft om overheidssteun aan te vragen of aan te kloppen bij Invest NL. “Waar is ons Perspectief, maar ook: waar is het Alternatief?”, hoor ik ze roepen. Kun je met initiatieven aangaande een dergelijk en degelijk centraal “diploma/ onderzoek/ aanbeveling /kredietpaspoort/Good Company-label”  dan levensvatbare ondernemingen herstructureren i.p.v. ze  liquideren?

Ik denk het wel. Want we laten waardevolle productienetwerken, menselijk kapitaal en banen toch niet zo maar verloren gaan?

Hoe moeten we ze dan als kredietunies helpen?

Er wordt in Nederland ook voor gepleit dat de overheid een aandelenbelang moet nemen in kleine en middelgrote bedrijven. Jacco Vonhof van MKB Nederland deed ooit een oproep daartoe, maar ook hier wil het niet vlotten. Daarbij denkt men aan ‘winstparticipatieleningen’, waarbij nieuwe of bestaande leningen worden omgezet in claims op een deel van de toekomstige winsten en het overheidsgeld wordt slechts ingezet als (Nieuwe) financiers ook bereid zijn te investeren in het bedrijf. Men gaat er daarbij van uit dat een dergelijk steunprogramma 80% van de levensvatbare, maar insolvabele bedrijven gered kunnen worden.

Wij doen het anders 

Bij kredietunies nemen de leden indien nodig ( ter voorkoming van insolventie en faillissement ) een direct belang in de kredietnemer. De ALV (de kredietgevende leden) van de kredietunie neemt in overleg met haar kredietcommissie een dergelijke geheel of gedeeltelijke aandelenovername-beslissing . Vervolgens laat de unie de coach ( verplicht bij een lening via een kredietunie) de (stemrecht-)belangen in de vergadering van aandeelhouders vertegenwoordigen. Vaak wordt gelijktijdig dan ook de benodigde kapitaalsinjectie afgesproken. Indien de overheid een dergelijke “achtergestelde” constructie zou faciliteren en mede regisseren dan kan dit dus zeer eenvoudig via een Kredietunie. Een tijdelijke en gedeeltelijke staatsgarantie zou hierbij te overwegen zijn en het makkelijker maken voor de leden om “the extra mile” te gaan lopen met een extra financiering.

Van theorie naar praktijk

De theoretische benadering van het voorgestelde staatssteunaandeel kan ik geheel ondersteunen. De praktische invulling van een dergelijk voorgestelde staatsdeelname geeft echter voor het redden van kleinere en middelgrote bedrijven teveel druk op het toch al overbelaste ambtenarenapparaat. Het is zelfs op korte termijn niet uitvoerbaar en is daarnaast ook nog eens onuitvoerbaar zonder grote budgetten. Het kan m.i. veel beter plaatsvinden door gebruik te maken van het bestaande netwerk van kredietunies.

Wij werken not for profit, beste overheid! We werken al jaren met coaches die ook schuldhulpverlening doen. Maak gebruik van onze ervaring en inzet!  Indien een “5 voor 12”– bedrijf “ aanklopt en kwalificeert voor een “Staatsdeelname” dan kan dit goedkoper, sneller en beter uitgevoerd worden door een kredietunie dan door een ambtenarenapparaat.

Denk eens met me mee…

De kredietunie wordt via een “staatsvolmacht” dan de feitelijk rentmeester over het beschikbare geld, de bestaande leningen, het stemrecht op de aandelen en daarmee over het in zwaar weer verkerende bedrijf. Een soort extern gereguleerd en gecontroleerde afdeling Bijzonder Beheer.

Van en voor de geldverstrekkers, namens en voor de overheid. Dit alles ten behoeve van en volledig ten dienste staande van de belangen en het voortbestaan van de onderneming. Het stemrecht en de andere rechten worden dan feitelijk tijdelijk van staatswege “gestald” bij de coöperatieve kredietunie gedurende de reddingsoperatie. De eventueel voor te stellen herfinanciering zal dan vallen onder het gedelegeerde toezicht via deze kredietunie en zal beantwoorden aan vooraf door de overheid vastgestelde parameters en ratio’s. De staat verleent hiervoor dan vervolgens een staatsgarantie over het aanvullend ter beschikking gestelde krediet, zowel voor het door de kredietunie beschikbaar gestelde geld als via een staatsfonds.

Passi paru en pro rate parte.

Wat zou ik hier graag met EZ en Financiën over van gedachten willen wisselen…

U ook?.

H.J. Folkers